1 Mayıs İşçi Bayramının Tarihi – 1 Mayıs İşçi Bayramının Geçmişten Günümüze Tarihi

1 Mayıs İşçi ve Emekçinin Bayramıdır. 1 Mayıs İşçi Bayramının Tarihi

1 Mayıs 1886’da ’nin Chicago kentinde işçiler iş günü çalışma saatinin 8 saat olması için için genel greve gittiler. Grevde polisin işçiler üzerine ateş açması sonucu, çok sayıda işçi ölürken birçok işçide yaralandı. 1 Mayıs genel grevinde İşçi liderlerinden Albert Parsons, August Spies, Adolph Fıscher ve George Engel düzmece tanıklar ve kanıtlarla idam edildi. 1889 yılında ise II. Enternasyonal, 1 Mayıs’ın, bütün dünyada işçilerin birlik ve mücadele günü olmasını kararlaştırdı.

’de 1 Mayıs İşçi Bayramı ve Tarihi

Türkiye'de 1 Mayıs İşçi Bayramı
’de 1 Mayıs İşçi Bayramı

Türkiye’de ilk kez 1 Mayıs İşçi Bayramı 1906 yılında kutlanmaya başlandı. 1906 yılından itibaren 1 Mayıs Türkiyeli işçi ve emekçiler tarafından da kutlanmaya başladı.

1920’li Yıllar…

1920’li yıllarda Tersane İşçileri, işgal altındaki İstanbul’da 1 Mayıs’ı kutlarken, İştirakçı Hilmi önderliğinde İştirakiyyun Fırkası’nın düzenlediği 1 Mayıs’a işçiler kızıl bayraklarla katıldı.

1 Mayıs İşçi Bayramının Tarihi
1 Mayıs İşçi Bayramının Tarihi – Osmanlı Dönemi 1920’li Yıllar

İşçiler, Kasımpaşa’dan Şişli Hürriyet-i Ebediye Tepesi’ne kadar yürüdüler. 1923 yılında İstanbul’da tütün işçileri, askeri fabrika ve demiryolu işçileri, fırıncılar, İstanbul tramvay, telefon, tünel, gazhane işçileri 1 Mayıs’ı sokakta kutladılar. “Yabancı şirketlere el konsun”, “8 saatlik iş günü”, “Hafta tatili”, “Serbest ve Grev Hakkı” pankartlarını taşıyarak haklarını aradılar. İlk 1 Mayıs yasağı ise 1925’te Takrir-i Sükun Kanunu’yla geldi. 1925 yılında her türlü gösteri ve yürüyüş yasaklanınca, 1 Mayıs da kitlesel olarak kutlanamaz hale geldi.

1 Mayıs 1976  - 1 Mayıs İşçi Bayramı
1 Mayıs 1976 – 1 Mayıs İşçi Bayramı

50 yıl sonra 1976’da 1 Mayıs İşçi Bayramı İstanbul Taksim Meydanında yapılan büyük bir mitingle kutlandı. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu düzenlediği 1976 yılı 1 Mayıs’ı, Türkiye’de kitlesel 1 Mayıs kutlamalarının başlangıcı olurken, 1977 yılında kanlı 1 Mayıs katliamı yaşandı.

1 Mayıs 1977 Katliamı

DİSK tarafından Taksim Meydanında düzenlenen 1 Mayıs mitingine 500 bine yakın işçi, emekçi katılmıştı. Akşam saat 7’yi biraz geçe, alana giriş sürerken Sular İdaresi binasının üzerinden ve Intercontinental Oteli’nden (şimdiki The Marmara Oteli) kalabalığın üzerine ateş açıldı.

1 Mayıs 1977 – Taksim İstanbul

Silah sesleri dinmeden polis panzerleri sirenlerini çalarak topluluğun üzerine yürüyerek panik yarattı. Birkaç kişi kurşun yarasıyla ya da panzer altında kalarak, ama çoğu çıkan panik sırasında ezilerek 37 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı. Resmi yetkililer ve medyanın olayı sol gruplar arasındaki çatışmayla ilişkilendirme çabalarına karşın, yargılama sonucunda bir çatışma olmadığı olayların bir provakasyon sonucu patlak verdiği belirlendi. Fakat olayın üzerinden 43 yıl geçmesine karşın sorumlular tespit edilemedi ve yakalanamadı.

Susurluk kazasından sonra, 1 Mayıs katliamı sorumlularının da yargılanması için bir kampanya yürütüldüyse de bir sonuç alınamadı. 1 Mayıs 1997’de, 20 yıllık hukuki zaman aşımı süresi dolarak bu katliamı gerçekleştiren azmettiren ve katiller yakalanamadı. 1979 yılına gelindiğinde İstanbul’da 1 Mayıs kutlamaları yasaklandı ve sokağa çıkma yasağı getirildi. 1 Mayıs’ta İstanbul’da sokağa çıkan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Behice Boran ve 1000’e yakın kişi gözaltına alındı.

1 mayıs taksim
1 mayıs taksim

Behice Boran ve 330 Türkiye İşçi Partili 6 Mayıs’ta tutuklandı. DİSK’e bağlı bir grup ise İzmir’de “izinli” 1 Mayıs kutlaması yaptı. 1980 yılında 12 Eylül darbesinden önce son “yasal” 1 Mayıs kutlamaları yapıldı . Sıkıyönetim altındaki İstanbul, ve İzmir’de gösteriler yasaklandı. DİSK, ’de “izinli” 1 Mayıs kutlaması yaptı.

1980 Sonrası Türkiye’de 1 Mayıs İşçi Bayramı

12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra, o zamana kadar “Bahar Bayramı” adıyla resmi tatil günü olan 1 Mayıs çalışma günleri arasına dahil edildi.

1980 Sonrası Türkiye’de 1 Mayıs İşçi Bayramı

1989 İstanbul’da 1 Mayıs’ı kutlamak için İstiklal Caddesi’nden Taksim’e yürümek isteyen 2000 kişilik grup polis tarafından dağıtıldı. Olaylar sırasında alnından vurulan Mehmet Akif Dalcı adlı genç bir gün sonra öldü. 400’ü aşkın gösterici gözaltına alındı.1990 yılında İstanbul’un çeşitli semtlerinde yapılan 1 Mayıs eylemlerinde 40 kişi yaralandı, 2 bin kişi gözaltına alındı. Yaralılardan Gülay Beceren felç oldu.1994. İstanbul ve ’da 1 Mayıs’ı kutladıktan sonra dağılan gruplar polis tarafından coplandı. Sosyal Demokrat Halkçı Parti Salman Kaya da polisten dayak yedi. İki gün sonra Salman Kaya’yı döven 3 polis ve Ankara Emniyet Müdürü Orhan Taşanlar görevden alındı. 1996’da İstanbul Kadıköy’de yapılan 1 Mayıs gösterilerinde olaylar çıktı. 3 kişi öldü, 67 kişi yaralandı, birçok işyeri tahrip edildi.

2000’li Yıllarda Türkiye’de 1 Mayıs İşçi Bayramı

2000’li yıllara gelindiğinde yasaklar ve olaylar yine durulmadı. 2006 yılında 1 Mayıs kutlamaları Kadıköy’de gerçekleşirken DİSK, KESK ve Türk-İş üyeleri 1997 1 Mayısı’nda katledilenler anısına Kazancı Yokuşuna karanfiller bıraktı.

2000'li Yıllarda Türkiye'de 1 Mayıs
2000’li Yıllarda Türkiye’de 1 Mayıs

Taksim Meydanında açıklaması yapan Mücadele Birliği üyelerine polis cop ve biber gazı kullanarak müdahale etti; 34 kişiyi gözaltına aldı.2007’de İstanbul Valisi Muammer Güler, 1 Mayıs’ın Taksim Meydanı’nda kutlanmaya izin verilmeyeceğini açıkladı. Binlerce polis Kazancı yokuşunu çevreledi. Yapılan pazarlıklar sonrasında Valilik, yaklaşık 500 kişilik grubun Taksim Meydanı’nda 1 Mayıs açıklaması yapmasına izin verdi. Dolmabahçe’de bekleyen 1500 kişilik grubun Taksim Meydanı’na çıkmasına izin verilmedi. Polis saldırısı yaşandı.2008’de İstanbul Valisi Muammer Güler, 1 Mayıs günü Taksim’e toplu ulaşımın durdurulacağını, polisin gerekli önlemleri alacağını açıkladı. Taksim Meydanı’na gitmek isteyenler polis şiddeti işe karşılaştı. Polisin ağır müdahalesinden dolayı, sendikalar Taksim Meydanı’na gitmeyeceklerini açıkladı.

1 May Lobour Day

1 Mayıs ara sokaklarda kutlandı. 22 Nisan 2009 günü TBMM Genel Kurulu’nda, 1 Mayıs’ın, “Emek ve Dayanışma Günü” adıyla tatil olmasına ilişkin kanun tasarısı kabul edildi.2009’da beş binden fazla kişi, Taksim meydanına 1 Mayıs’ı kutladı. Valilik, 1 Mayıs öncesinde gaz kullanılmayacağı söz vermiş olmasına rağmen, polis göstericilere gaz ile müdahale etti.

1 Mayıs Kutlamaları

2010 yılı 1 Mayıs’ında 32 yıl sonra Taksim Meydanı ilk kez ‘eyleme’ açıldı.2011 ve 2012 1 Mayıs’ları da  2011 ve 2012 1 Mayıs’ları Taksim’de polis müdahalesi olmadan kutlandı.2013’te Taksim Meydanı’na gitmek isteyen gruplara polis saldırısı yaşandı. Beşiktaş’da yedi saat süren polis saldırısının ardından gerçekleşen kutlama sonunda da polis saldırısı geldi. 2014 ve 2015’te de Taksim Meydanı 1 Mayıs kutlamalarına kapatıldı. Taksim Meydanı’na ulaşmak için Beşiktaş ve Şişli de toplanan gruplar polis saldırısı ile karşılaştı.

Bir Şeyler Yazın...

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.